Dieren op de boerderij
De landbouw ontstond in het Neolithicum, toen jager-verzamelaars zich geleidelijk vestigden. Na aanvankelijk gewassen te hebben verbouwd, begonnen ze al snel met het houden van vee. Wilde schapen en bezoargeiten waren de eerste dieren, later gevolgd door varkens, runderen en paarden.
Wetenschappers vermoeden dat boeren aanvankelijk jonge dieren vingen die gemakkelijker te laten wennen waren aan het leven met mensen. Het temmen van deze dieren leidde ook tot domesticatie. Dit betekende dat ze in gevangenschap zich niet voortplantten volgens de regels van natuurlijke selectie, maar volgens kunstmatige selectie die door mensen werd gestuurd.
Als gevolg van deze invloed op het organisme vonden fysiologische en morfologische veranderingen plaats, die in de loop der tijd genetisch werden vastgelegd en de basis vormden voor doelgerichte fokkerij. De daaruit voortvloeiende variatie in dieren is ook terug te zien in de diverse rassen die tegenwoordig op boerderijen te vinden zijn.
Koeien verschillen bijvoorbeeld in hun vacht of in het feit dat sommige meer melk produceren en andere – zoals de Charolais of de Limousin – meer vlees. Naast oude runderrassen, zoals de Grijze Alpenkoe of de Murboden, zijn er ook moderne fokresultaten ontstaan, waaronder Simmental en Brown Swiss. Een ander kenmerk van speciaal gefokt vee kan hun goede aanpassing aan hun natuurlijke omgeving zijn. Voorbeelden hiervan zijn de Schotse Hooglandkoe, de Schotse Galloway en de Aberdeen Angus.
Natuurlijk worden de andere dieren op de boerderij ook gekenmerkt door verschillende raseigenschappen, maar ook door verschillende types binnen een ras. Zo zijn er bijvoorbeeld volbloeden, trekpaarden en warmbloeden, waarvan de classificatie afhangt van hun temperament en bouw en niets te maken heeft met hun lichaamstemperatuur, die voor allemaal 38 graden Celsius is.
Volbloedpaarden zijn een ras dat uitsluitend is gefokt om de snelheid van de dieren te verbeteren voor gebruik in de paardenraces. Volbloedhengsten of -merries zijn daarom niet bedoeld voor agrarische doeleinden.
Warmbloeden daarentegen zijn paarden die zijn ontstaan uit een kruising tussen lokale rassen en volbloeden en zijn geschikt voor zowel rij- als trekwerk. Koudbloeden, gekenmerkt door hun robuuste bouw en kalme temperament, zijn ideaal voor zware taken zoals het vervoeren van hout.
Toen de eerste gevestigde boeren dieren begonnen te temmen en te domesticeren, leverde dat hen veel voordelen op. Ze konden de bodemkwaliteit verbeteren met de mest van de dieren en zichzelf voeden met vlees in geval van misoogst. Bovendien maakten de trek- en ploegdieren de zware taak van het bewerken van de velden veel gemakkelijker.
Met de opkomst van de industrialisatie veranderde het leven op de boerderij, dat aanvankelijk gericht was op zelfvoorziening, drastisch. Machines zoals tractoren namen het werk van trekdieren over, uitvindingen zoals melksystemen voor koeien ontlastten boeren en zorgden voor hogere opbrengsten, en het percentage van de bevolking dat gevoed moest worden, nam gestaag toe. Het gevolg van deze ontwikkeling was een voortdurende uitbreiding van de landbouwactiviteiten, die vanaf het midden van de jaren vijftig enorm toenamen en uiteindelijk leidden tot industriële veeteelt op een ongekende schaal.
Maar niet alle boeren volgden deze trend van de grootschalige landbouwindustrie. Sommigen schroomden er niet voor om hun toevlucht te nemen tot schandalige methoden, zoals het gebruik van antibiotica, om de winst te verhogen. Een blik op de Oostenrijkse Alpenregio rond het Wolfgangmeer laat bijvoorbeeld een andere, positieve kant van de landbouwproductie zien. Daar bevinden zich talloze kleine boerderijen die zich inzetten voor regionaal gewortelde, milieubewuste en natuurlijke landbouwpraktijken.
Een uitstekend voorbeeld hiervan is de biologische schapenhouderij van de FISCHERGUT-boerderij. Deze is gelegen op een hoogte van 540 meter in Radau, een district van St. Wolfgang, dat samen met andere plaatsen zoals Bad Ischl een populaire vakantiebestemming is in de Salzkammergut-regio. De hoge kwaliteit en authenticiteit van de producten van FISCHERGUT worden niet alleen bewezen door talrijke keurmerken zoals de "Austria Bio Garantie" en het "Gutes vom Bauernhof"-label, maar ook door de grote vraag ernaar in de omgeving en daarbuiten. En uiteraard wordt er op deze voorbeeldige, ecologisch beheerde boerderij geen genetische modificatie toegepast.
Al 30 jaar is het leidende principe van de FISCHERGUT-boerderij het "low grow"-principe. Dit betekent een soortspecifieke veehouderij waarbij bewust kunstmatige groeiversnelling wordt vermeden en in plaats daarvan wordt vertrouwd op natuurlijke opfok zonder chemicaliën. De schapen van de boerderij blijven daardoor bijna het hele jaar door op onbemeste weiden, waar ze zich uitsluitend voeden met vers gras en planten. Alleen in de winter, wanneer ijs en sneeuw de voederplaatsen bedekken, komen ze de stal in. Zelfs in de koudere maanden worden de dieren uitsluitend gevoerd met biologisch verwerkt hooi van de eigen boerderij.
Om een biologische boerderij op een manier te runnen die de naam echt waardig is, is niet alleen veel toewijding van de boeren nodig, maar ook gedegen kennis op het gebied van ecologie, voeding en dierengedrag. Een bezoek aan zo'n boerderij is daarom bijzonder interessant voor stadsbewoners, omdat ze niet alleen kunnen genieten van ongerepte natuur, maar ook veel kunnen leren van de deskundige en gastvrije boeren.
Ze verduidelijken bijvoorbeeld de ware achtergrond van een krantenkop van vorig jaar die nogal wat ophef veroorzaakte onder toeristen, waarin werd beweerd dat "moorddadige koeien" wandelaars in Oostenrijk terroriseerden. In werkelijkheid gaat het niet om "kwaadaardige" wezens die, zoals werd beweerd, toeristen zonder aanleiding aanvallen, maar om dieren in een weiland die hun kalveren beschermen. Tegelijkertijd krijgen bezoekers van de boerderij advies over hoe ze zich in dergelijke potentieel gevaarlijke situaties verstandig moeten gedragen. Een van de adviezen is om de opgewonden koeien niet rechtstreeks in de ogen te kijken. Ze moeten ze ook niet laten schrikken en ze mogen in geen geval proberen de kalveren te aaien.
In het huidige tijdperk van technologische vooruitgang en verstedelijking, waarin de harmonie tussen mens en natuur steeds meer onder druk staat, is het voor kinderen en jongeren zeker waardevol om het leven op een boerderij te ervaren waar verantwoord met het milieu wordt omgegaan. Het bijwonen van de geboorte van een lam op de FISCHERGUT-boerderij in Wolfgangthal laat zien dat zo'n boerderij niet alleen werk en veel leerzame momenten biedt, maar ook vreugdevolle hoogtepunten. Dit wordt geïllustreerd door de mogelijkheid om dit natuurwonder te aanschouwen tussen december en maart, wanneer de ooien, die slechts één keer per jaar lammeren, hun lammetjes ter wereld brengen.
Dus waarom niet uw vakantie doorbrengen op een biologische boerderij zoals FISCHERGUT, ongeacht het seizoen? Elk seizoen heeft immers zijn eigen charme die hart, zintuigen en ziel verrijkt.
